Herstel Goudriaankanaal Marken
Stichting Eilandraad Marken heeft in samenwerking met de Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij het plan opgevat om het Goudriaankanaal – het deel dat over Marken loopt – te reconstrueren en daarmee meer zichtbaar te maken. In het planproject Goudriaankanaal Marken uit 2006 is door de Eilandraad Marken informatie verzameld omtrent het kanaal,
waaronder ook een beperkt historisch relaas over de totstandkoming van de plannen voor het kanaal, de aanvang van de werkzaamheden en het staken van de werkzaamheden.
In opdracht van de Eilandraad en de Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij is in 2007 de definitieve rapportage Haalbaarheidsonderzoek herstel Goudriaankanaal verschenen van ARCADIS. Hierin is een viertal modellen uitgewerkt voor het verbreden en verdiepen van de Zuider- en Oostervaart.
Vanuit historisch-geografisch oogpunt stuit het terugbrengen van het Goudriaankanaal op Marken niet op bezwaar, het ligt er immers nog grotendeels en de structuur die een afwijkende eenheid vormt ten opzichte van de overige verkaveling van het eiland is nog duidelijk herkenbaar. Wel valt op dat, hoewel in de ambitie van het project wordt aangegeven dat een historische waterstructuur wordt hersteld, in het haalbaarheidsonderzoek het historische belang
van de waterstructuur weinig wordt belicht. In de functiestapelingen van hoofdstuk 3 wordt wel natuur (overleg met Staatsbosbeheer), waterberging en recreatief medegebruik genoemd, maar
de “functie” van historische lijn in het landschap wordt niet genoemd. Hiermee wordt het belang van de historische lijn niet gewogen ten opzichte van de andere belangen als waterberging en recreatief medegebruik. Met het ontbreken van deze belangenafweging bestaat het gevaar dat de ontstaansgeschiedenis naar de achtergrond verdwijnt en uiteindelijk in het proces van de totstandkoming van de plannen nog slechts een waterberging met mogelijk recreatief medegebruik of natuurwaarden wordt gerealiseerd, zonder de duidelijke verwijzing naar de historie.
Verder is van belang dat aansluiting wordt gezocht bij het profiel van het Goudriaankanaal in de rest van Waterland. Bij de herprofilering is het belangrijk dat een eenheid ontstaat, zodat de
plaats van dit deel van het kanaal op Marken in het grotere geheel van het gehele Goudriaankanaal herkenbaar wordt.
Wij adviseren u dan ook de weging van de historische belangen in het vervolg van het project duidelijker op te nemen, zodat de geschiedenis van het Goudriaankanaal, als onderdeel van de
geschiedenis van de grote waterwerken uit de 19e eeuw zichtbaar blijft. Daarbij is het van belang dat de profilering van het kanaal en de kunstwerken erlangs overeenkomt met het historische profiel en dat daarvoor een gedegen historisch-bouwkundig onderzoek wordt
uitgevoerd. Verder is het interessant om wat meer van de achtergrond te weten te komen door archiefonderzoek naar de correspondentie en verslagen van vergaderingen tussen Koning
Willem I en de heer Goudriaan en van de overige gegevens over het plan voor het kanaal.
Zeker in verband met informatiepanelen en recreatief medegebruik kunnen deze laatste gegevens een waardevolle toevoeging zijn.
Wat betreft de archeologie geldt dat het verstandig is om rekening te houden met archeologisch onderzoek. In de Nota Archeologie van Waterland wordt voor het grootste gedeelte van Marken
voorgesteld om rekening te houden met archeologie bij werkzaamheden groter dan 500 m2 en dieper dan 40 centimeter onder het huidige maaiveld. Hoewel het Goudriaankanaal een
19e-eeuwse ingreep in het landschap betreft, is weinig bekend over de constructie van deze waterwerken en daar kan archeologisch onderzoek nieuw licht op werpen, evenals op de
periode van dichtgooien van het kanaal, waarvoor huisvuil werd gebruikt, wat veel kan vertellen over de materiële cultuur van Marken in de 19e eeuw.
Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met afdeling Noord-Holland
zie ook
